Bí ẩn về mặt trăng

Hình minh họa: Bí ẩn về mặt trăng. Bách Khoa Tri Thức

(Nguồn ảnh: Internet)

Bí ẩn về mặt trăng

1. Trước khi đến được Mặt Trăng, con người đã từng ôm ấp một hoài bão rất lớn, đó là hi vọng tại đó có thể phát hiện được những bằng chứng chứng tỏ những sinh vật của các hành tinh khác đã từng đến Mặt Trăng. Nhưng phi hành gia người Mỹ sau 6 lần bay lên Mặt Trăng vẫn chưa thu được kết quả như mong đợi.

Tuy nhiên, kì quan bề mặt Mặt Trăng mà một số người quan sát bằng kính viễn vọng lại không hề bình thường chút nào. Trong đó, ghi chép khiến người ta ngạc nhiên nhất đó chính là bài phát biểu của nhà khoa học John 0'Neill trên tờ báo "New York Herald Tribune" năm 1954. Ông nói rằng có người đã phát hiện thấy một vật thể hình cây cầu rất lớn trên biển Mặt Trăng Mare Crisium. Điều thú vị là, một nhà thiên văn học nổi tiếng khác khi dùng kính viễn vọng của mình quan sát Mặt Trăng cũng thừa nhận ở đó có một vật thể hình cây cầu, trong đó có một người nói cây cầu dài 19 km.

Nếu thực sự có vật thể đó thì đó là một cây cầu hay là địa mạo được hình thành tự nhiên. Trong một chương trình của hãng truyền thông Anh, nhà thiên văn học nổi tiếng người Anh Willkis đã nói rằng vật thể hình cây cầu đó là do con người tạo ra. Khi có người hỏi về tình hình cụ thể của vật thể đó, ông trả lời: có thể nói đó là vật được chế tạo ra nhờ kĩ thuật, ông còn nói thêm rằng, bóng của nó in trên bể mặt của Mặt Trăng trông rất giống như những chiếc cầu bình thường mà chúng ta vẫn thấy. Nhà nghiên cứu Mặt Trăng này nói, khi ánh sáng mặt trời chiếu gần vào cầu sẽ nhìn thấy rất rõ. Khán giả nghe đài không có chút gì ngạc nhiên.

Tất nhiên, kể từ đó, những quan sát về Mặt Trăng vẫn chưa đưa ra được những căn cứ ủng hộ cho phát hiện trên. Một quan điểm hoàn toàn trái ngược với tiến sĩ Willkis cho rằng, nhìn địa mạo được hình thành tự nhiên của bề mặt Mặt Trăng thành một cây cầu hay một công trình kiến trúc là do Mặt Trăng cách Trái Đất quá xa, dẫn đến những sai lầm trong việc quan sát.

Tuy nhiên, quả thực vẫn còn có những hiện tượng giải thích chưa đầy đủ về bể mặt của Mặt Trăng. Một khoảng thời gian rất lâu, khoảng hàng chục đến hàng trăm năm trước khi con tàu vũ trụ Apolo được phóng lên Mặt Trăng, khi mà các nhà quan sát chỉ có thể nghiên cứu Mặt Trăng nhờ vào kính viễn vọng thì các nhà thiên văn học tài ba xuất chúng đã từng nhìn thấy những điểm sáng và những quầng sáng trắng di chuyển trên bề mặt của Mặt Trăng. Galileo đã từng để lại những ghi chép quan sát về vấn đề này. Các nhà thiên văn học đều cho rằng, trên Mặt Trăng không có sinh vật sinh sống, không có không khí, do đó cũng không có gió, không có hiện tượng phong hóa. Hay nói cách khác, Mặt Trăng là một thiên thể có địa mạo về cơ bản không thể biến đổi. Nhưng thực tiễn đã chứng minh, địa mạo của Mặt Trăng đang thay đổi ở một số nơi.

Khoảng hơn 100 năm trước, nhà thiên văn học người Đức John Sirota đã dành mấy chục năm không ngừng quan sát một ngọn núi hình tròn có đường kính 9,6 km trên Mặt Trăng, và đã để lại một số ghi chép rất khác thường, ông phát hiện ra rằng, ngọn núi hình tròn này ngày càng nhỏ đi và dần biến mất. Hiện nay, nó chỉ còn là một điểm nhỏ được bao quanh bởi những vật tích tụ màu trắng vừa nhạt, vừa nhỏ. Theo ảnh con tàu Apolo số 15 chụp được cho thấy, hiện nay đường kính của ngọn núi này chỉ còn có 2,4 km. Và cho đến nay, vẫn chưa có ai tìm ra được nguyên nhân thực sự dẫn đến sự thay đổi đó.

Người đã từng đảm nhiệm chức đài trưởng đài thiên văn bang Minnesota Mỹ Prank Halstead cùng trợ lí và 16 học giả khác đã cùng nhau quan sát Mặt Trăng. Họ phát hiện thấy, hiện nay, trên một ngọn núi hình vòng cung tên là “Sáo nhỏ” đã không còn tồn tại những đường vần màu đen. Sau khi các nhà thiên văn học khác xác nhận sự tồn tại của đường vân màu đen đó không lâu, đường đó đã đột nhiên biến mất.

Qua thí nghiệm nguyệt chấn, một số nhà khoa học người Mỹ đã rút ra kết luận rằng Mặt Trăng có thể là một dạng vỏ trồng rỗng. Còn có một số nhà khoa học đã nhận được những tín hiệu vô tuyến điện không rõ từ Mặt Trăng.

Tạm thời, con người vẫn chưa thể đưa ra kết luận gì với những hiện tượng xảy ra về Mặt Trăng. Nhưng cũng may các phi hành gia vũ trụ của Mỹ và Nga đang vạch ra và thực hiện một kế hoạch quay trở lại Mặt Trăng mới. Kế hoạch này chắc chắn sẽ rộng rãi và cẩn thận, tỉ mỉ hơn, giúp ích cho việc tìm ra lời giải đáp cho những bí ẩn về Mặt Trăng.

Các nhà khoa học đã dự đoán rằng, Mặt Trăng sẽ là cơ sở năng lượng của con người, là vịnh Persian của thế kỉ sau. Đó là bởi vì các nhà khoa học đã phát hiện ra heli 3 trên bề mặt của Mặt Trăng.

Công nghệ nhiệt hạch hạt nhân, trong đó tiêu biểu là thiết bị Tokamak đã có những bước tiến bộ vượt bậc, có thể chỉ còn cách điều kiện đánh lửa chủ động một bước nữa thôi. Tuy nhiên, do vẫn còn tồn tại những vấn đề về nguyên liệu lò phản ứng và năng lượng phóng xạ nên cho dù thực hiện được đánh lửa chủ động thì tương lai phát triển của công nghệ nhiệt hạch hạt nhân vẫn không hề bằng phẳng chút nào. Đặc biệt, do còn tồn tại vấn để năng lượng phóng xạ nên công nghệ nhiệt, vốn được coi là nguồn năng lượng sạch này đang đứng trước tình thế nghiêm trọng.

Cũng chính vì thế, phản ứng D - He3 đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học. Năng lượng phóng xạ mà phản ứng này thải ra ít hơn rất nhiều so với phản ứng D - T. Đặc điểm này của phản ứng D - He3 sớm đã thu hút sự chú ý của những người nghiên cứu về nhiệt hạch hạt nhân. Cho đến nay, nó đã nhiều lần trở thành chủ đề tranh luận của giới khoa học. Những chất sinh ra trong phản ứng này phần lớn đều là các hạt mang điện, có thể bị đốt cháy trong thiết bị nhiệt hạch hạt nhân đóng kín kiểu mở rộng, trực tiếp phát điện. Do cách thức phát điện này có thể nâng cao hiệu suất rất lớn nên rất có tương lai phát triển.

Sở dĩ các nhà khoa học trên thế giới đưa công nghệ này vào chương trình họp là vì việc tận dụng tài nguyên heli 3 trên bể mặt của Mặt Trăng đã không còn là việc không thể thực hiện được.

2. Heli 3 trên bề mặt của Mặt Trăng là do gió Mặt Trời mang đến. Thành phần chủ yếu của phân tử ion như gió Mặt Trời là hydro, trong đó hàm lượng heli 3 chiếm một phần hàng trăm nghìn. Hàng chục tỷ năm nay, những phân tử heli 3 này tích tụ rất nhiều trong lớp đất đá trên bề mặt của Mặt Trăng. Do sự cản trở của tầng khí quyển nên trên Trái Đất không thể tích tụ heli 3 đến từ Mặt Trời, và số lượng heli 3 được phần giải từ chất đồng vị Tritium của Hydro còn vô cùng ít.

Cứ xử lí 10 tấn đất cát trên bề mặt Mặt Trăng là có thể thu được 1000g heli 3. Cho 1000g heli 3 này vào đốt trong lò phản ứng nhiệt hạch hạt nhân sẽ thu được công suất phát điện 10000 kw/năm. Nếu mỗi năm có thể sử dụng được hàng chục tấn heli 3 thì có thể đáp ứng được nhu cầu về điện năng trong thế kỉ XXI của người dân trên khắp thế giới. Trong khi đó, con số này vẫn còn nhỏ hơn rất nhiều so với 1 triệu tấn heli 3 có trên bể mặt Mặt Trăng. Kĩ thuật khai thác heli 3 không hề phức tạp, chỉ cần tăng nhiệt độ lên tới 1000°C.

Chúng ta hãy thử tính toán xem toàn bộ chi phí cho quá trình khai thác và vận chuyển heli 3 về Trái Đất là bao nhiêu. Nếu bằng với giá thành dầu thô, tức là khoảng 7 USD/ thùng dầu thì so với giá khoảng 19 USD/ thùng dầu thô trên thị trường quốc tế hiện này, giá này còn rẻ hơn rất nhiều. Khi khai thác heli 3 còn lấy được rất nhiều các sản phẩm phụ như là hydro, lưu huỳnh, nito, hay cũng chính là những điều kiện vật chất cơ bản không thể thiếu được khi con người sống trên Mặt Trăng. Nếu mọi việc quả thực đúng như vậy thì tất nhiên là một việc tốt. Nhưng nếu muốn biến ý tưởng đó thành hiện thực thì vấn đề then chốt nằm ở chỗ liệu có thể chế tạo được lò phản ứng nhiệt hạch hạt nhân để thực hiện phản ứng D - heli 3 hay không. Các nhà khoa học vốn củng đau đầu vì nguyên liệu để làm thành lò phản ứng do nhiệt độ của phản ứng nhiệt hạch hạt nhân quá cao. Do đó, hiện nay, xét về mặt kĩ thuật thì việc tăng thêm nhiệt độ là rất khó.

Dù hiện nay, heli 3 đã trở thành một chủ để bàn bạc của các chuyên gia về năng lượng, chứng tỏ họ có thể đã có được manh mối mới, làm thay đổi tình trạng bế tắc của công nghệ nhiệt hạch hạt nhân. 'Việc thám hiểm sao Hỏa và khai thác bể mặt Mặt Trăng là những sự nghiệp khoa học mới sau này mà giới khoa học các nước cần phải tập trung lực lượng để thực hiện.

Tuy nhiên, việc làm thế nào để khai thác Heli 3 trên Mặt Trăng và vận chuyển nó về Trái Đất e rằng vẫn là một trong những câu hỏi hóc búa đặt ra cho các nhà khoa học. Có lẽ phải cần rất nhiều năm nữa mới có thể biến điều đó thành sự thật.

3. Kể từ khi con tàu vũ trụ Apolo số 11 bay lên Mặt Trăng vào tháng 7 năm 1969 thì đã có 6 lần tàu vũ trụ Apolo đặt chần lên Mặt Trăng và đã mang vế rất nhiều nham thạch từ đó. Theo phân tích những mảng nham thạch đó cho thấy, về

cơ bản, những mảng nham thạch trên Mặt Trăng không có chứa nước. Do đó dường như có thể kết luận rằng trên Mặt Trăng không có nước.

Liệu có phải thực sự trên Mặt Trăng không có nước hay không?

Một lượng nước đáng kể đã được tìm thấy trên Mặt Trăng, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết vào ngày 13 tháng 11 năm 2009.

Ảnh chụp một số miệng núi lửa từ tàu vũ trụ Chandrayaan I của Ấn Độ.

Việc phát hiện trên Mặt Trăng có nước cho thấy một bước tiến lớn trong tiến trình chinh phục vũ trụ của con người, đồng thời giúp đặt nền móng cho việc xây dựng các cơ sở cung cấp nước hoặc nhiên liệu trên hành tinh này phục vụ các chuyến thám hiểm vũ trụ trong tương lai.

Theo thông báo của NASA, dữ liệu ban đầu cho thấy sứ mệnh tìm nước của NASA đã thành công khi phát hiện có nước trong một hố sâu ở cực nam Mặt Trăng.

Đối với vấn đề này, phó hội trưởng hiệp hội hành tinh Mỹ Mare đã đưa ra một câu trả lời khẳng định rằng trên Mặt Trăng rất có thể có nước. Sự chú ý của ông tập trung vào hai cực của Mặt Trăng, trong khi đó tàu vũ trụ Apolo chưa từng đến đó. Trục tự quay của Mặt Trăng gần như vuông góc với mặt phẳng quỹ đạo quay vòng của Trái Đất (hay còn gọi mặt phẳng hoàng đạo). Do đó, ở chỗ trũng của những dãy núi hình vòng ở cực Nam và cực Bắc của mặt trăng quanh năm không nhìn thấy ánh sáng mặt trời. Có thể ở đó có tích tụ nước.

Ở gần đường xích đạo, nhiệt độ vào giữa trưa của bề mặt Mặt Trăng là khoảng 130°c, vào ban đêm giảm xuống còn -150°C, sự chênh lệch nhiệt độ thật đáng kinh ngạc. Nhưng tại vùng địa cực của mặt trăng, nhiệt độ thường ở mức khoảng -200°C. Ở môi trường nhiệt độ như vậy có thể hình thành băng. Nếu quả thật vùng địa cực của Mặt Trăng có nước (băng) thì đó quả là một tin mừng đối với việc xây dựng cơ sở trên Mặt Trăng trong tương lai. Nước là một yếu tố không thể thiếu trong sự sống của loài người. Nước lại có thể phân giải thành khí Hydro - nhiên liệu dùng trong tàu vũ trụ và oxi - chất hỗ trợ sự cháy. Ngoài ra, phân giải nham thạch trên Mặt Trăng cũng có thể tạo ra Oxi.

Muốn thăm dò vùng địa cực của Mặt Trăng thì việc phóng vệ tinh theo quỹ đạo bay qua đường cực Nam và Bắc của Mặt Trăng là một cách rất hiệu quả. Ngay từ năm 1967, để mở đường cho kế hoạch Apolo, Mỹ đã từng phóng “thiết bị bay quỹ đạo Mặt Trăng” số 4 và 5. Kai vệ tinh Mặt Trăng đó đã chụp được những bức ảnh tương đối rõ ràng về bề mặt của Mặt Trăng nhưng cũng đều không biết được phần đáy tối tăm của những dãy núi hình vòng ở hai cực của Mặt Trăng. Vì thế, một vài nhà khoa học người Mỹ cũng đã đề nghị phóng vệ tinh theo quỹ đạo hai cực của Mặt Trăng. Dù ý kiến này tạm thời không thể thực hiện được một cách toàn bộ nhưng về cơ bản đã đưa ra những biện pháp thiết thực, khả thi để tìm kiếm nguồn nước trên Mặt Trăng. Từ năm 1990 đến năm 2009, Mỹ, Nga Nhật Bản, trung Quốc... đã liên tiếp phóng các vệ tinh thăm dò Mặt Trăng. Viện nghiên cứu khoa học vũ trụ của Nhật Bản cũng đang tích cực thực hiện kế hoạch phóng vệ tinh thăm dò Mặt Trăng.

Mặt Trăng là một thiên thể gần Trái Đất nhất trong vũ trụ, và cũng là bức bình phong thiên nhiên giúp Trái Đất tránh được sự va chạm trực tiếp của vô số các thiên thể nhỏ khác. Tương lai, Mặt Trăng có thể nhịp cầu giúp con người thực hiện bay lên các hành tinh. Vì thế, việc tìm ra lời giải cho câu đố về Mặt Trăng hiện nay có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Bí ẩn về mặt trăng || Bách Khoa Tri Thức || Khám phá thế giới