Thành phố cổ đại dưới lòng đất

Hình minh họa: Thành phố cổ đại dưới lòng đất. Bách Khoa Tri Thức

(Nguồn ảnh: Internet)

Thành phố cổ đại dưới lòng đất

Trên cao nguyên Anatolia rộng lớn của miền Trung Thổ Nhĩ Kì, mỗi năm vào cuối đông đầu xuân đều mưa phùn rả rích liên miên. 50 năm trước, cũng vào một ngày mưa tuyết rơi não lòng như vậy, gần một ngôi làng nhỏ tên là Derinkuyu. Một ngọn núi nhỏ đột nhiên sụt mất một góc. Một người trong làng đi qua đó đến gần để xem, phát hiện một cái hang nhỏ vừa đủ cho một người chui qua. Cái hang này nhìn không thấy đáy, không biết dẫn tới đâu. Để tìm hiểu đến tận cùng, mọi người thắp đèn dầu từng người một chen nhau bò vào trong hang. Cái hang sâu hơn rất nhiều so với tưởng tượng, mọi người nhìn vào bên trong thấy có những dấu vết như người xưa đã từng sống ở đây, giống như một thành phố ngầm. Vào lúc nào và ai đã mở ra dưới lòng đất một nơi rộng lớn như vậy? Không ai giải thích nổi.

Không lâu sau, nhà khảo cổ học người Thổ Nhĩ Kì nghe nói đến thành phố cổ đại dưới lòng đất này, liền bắt tay tiến hành khảo sát khoa học, bắt đầu từ giữa thời thập niên 60 của thế kỷ XX. Kết quả nghiên cứu trong nhiều năm thật khiến người ta kinh ngạc. Thành phố ngầm dưới lòng đất này có độ sâu kéo dài tới 55 m, từ trên xuống dưới có 8 tầng, diện tích lớn bằng mười mấy sân bóng. Thành phố ngầm có thiết kế lỗ thông hơi, có phòng bếp chung, phòng dự trữ, nhà ăn, phòng cất rượu nho, nơi nhốt động vật, phòng tắm, nhà vệ sinh cùng với các thiết kế tôn giáo, tất cả có hơn 52 chỗ.

Điều làm người ta ngạc nhiên hơn là, xung quanh thành phố ngầm này có gần 30 thành phố ngầm khác tương tự như nó. Quy mô lớn nhất là tòa thành nằm cách làng Derinkuyu 9 km vế phía Bắc, có đường hẩm dài gần 9 km đã nối liền hai tòa thành này lại với nhau.

Vậy, thực ra là khi nào và ai đã xây dựng nên thành phố ngầm với quy mô lớn như vậy? Xây dựng với mục đích gì? Tại sao họ phải tránh khỏi mặt đất với ánh mặt trời rực rỡ và sống dưới lòng đất? Những câu hỏi này vẫn chưa tìm được câu trả lời thuyết phục. Những các chuyên gia suy đoán, xoay quanh kì quan cổ đại này nhất định có một bối cảnh lịch sử nào đó.

Phía đông nam cao nguyên Anatolia vốn là khu vực môi trường đặc biệt nổi tiếng trên thế giới, được mệnh danh là “một thế giới khác”, ở đây đất không thành mảng, cả cao nguyên rộng lớn phủ một màu tro nâu, trên đó sừng sững hàng nghìn những cột đá chóp nhọn như hình cầy măng, kéo dài mấy chục nghìn mét. Địa mạo kì thú này là do ngọn núi lửa cổ đại gần đó phun trào mà thành. Khu vực này nằm trên vành đai núi lửa biển Aegean kéo dài, là một trong những vành đai động đất của thế giới. Kết quả của những đống tro bụi núi lửa bị ăn mòn theo thời gian đã tạo thành kì quan ngày hôm nay.

Các nhà khảo cổ học phân tích, vì mặt đất tạo thành từ dung nham núi lửa mềm xốp dễ khai quật, nên ngay từ 2000 năm trước công nguyên, người Hittites đã đào các kho trên lớp dung nham này. Nhưng lần khai quật thực sự phải đến khoảng thế kỷ thứ III, khi các đạo sĩ Kitô giáo tới nơi này. Các tín đồ đạo Kitô vốn chịu sự đàn áp của đế quốc La Mã trong thời gian dài, cùng với thành cổ Pompei bị núi lửa phun trào dủy diệt và hàng loạt những tai họa khác, những tín đổ Kitô giáo đều cho rằng “ngày tận thế” đã không còn xa nữa. Thế là họ đều quay lưng rời khỏi quê hương, tới khu vực trung tâm Syria và Tây Á, chờ đợi “ngày tận thế” đang tới dần. Có một cách giải thích là, chính những tín đồ Kitô giáo đang sợ hãi ngày cuối cùng của thế giới này đã đào lớp dung nham núi lửa lên, xây dựng dưới lòng đất một khu nhà ở và cung điện, sống cuộc sống cách xa với con người. Những tu sĩ biết được tin này đã cùng nhau tới đây, không lâu đã lên tới hơn hàng chục nghìn người. Trong thời kì này, khu vực này lại liên tiếp xảy ra các cuộc chiến tranh giữa đế quốc La Mã với Ba Tư, giữa Ba Tư với Ả Rập. Những người ủng hộ cách giải thích này cho rằng, những tu sĩ này để trốn tránh chiến tranh loạn lạc, nên đã ẩn mình dưới lòng đất. Đầy chính là nguồn gốc của các thành phố dưới lòng đất như Derinkuyu. Nhưng cách giải thích này không được nhiều người tán thành lắm.

Hiện nay, một phần những thành phố ngầm này đã mở cửa cho khách du lịch, từ cửa vào nho nhỏ dẫn vào bên trong con đường ngầm dưới lòng đất, qua con đường ngầm quanh co uốn lượn như tổ kiến này là tới được thành phố dưới lòng đất. Những tầng đầu là phòng bếp và phòng ngủ, phòng cất rượu, phòng tắm,... các cơ sở vật chất cho cuộc sống thường ngày ở tầng dưới. Giáo đường có hình giá chữ thập, có thể đủ cho 100 tín đồ cùng cầu nguyện. Ngoài đường hẩm là cánh cửa đá lớn được thiết kế để phòng bị sự tấn công của kẻ thù. Dù hàng nghìn năm đã trôi qua, sự tạo hình tinh tế và phong cách kiến trúc độc đáo của quần thể kiến trúc ngẩm này vẫn khiến cho người ta đi từ sự ngạc nhiên này đến sự ngạc nhiên khác. Nhiệt độ ở đây vào mùa hè giữ ở khoảng 13 đến 15 độ c , mùa đông từ 7 đến 8 độ c . Không gian mở và những đường cong nhẵn bóng của đá dung nham khiến người ta không có chút cảm giác bí bách nào. Cũng nhờ vào nghệ thuật kiến trúc cao siêu này, nên rất nhiều người không tin nơi đây do những người trốn tránh loạn lạc xây dựng nên. Truyền thuyết về những thành phố ngầm rất nhiều, nhưng một thành phố dưới lòng đát có thể để hàng chục nghìn người cùng chung sống thì chỉ có Thổ Nhĩ Kì mới có. Người ta không thể lý giải được những khí cụ, nông vật. Những ghi chép, tranh vẽ trên đá được những người sống ở đây sử dụng khi đó đều không tìm thấy, chúng đã biến đi đâu hết rồi? Các nhà khảo cổ học vẫn tiếp tục tìm kiếm, hy vọng nhờ những cổ vật đó. Chúng ta có thể làm rõ bối cảnh, lai lịch của những thành phố ngẩm dưới lòng đất.

Thành phố cổ đại dưới lòng đất || Bách Khoa Tri Thức || Khám phá thế giới